„Starość w przestrzeni badawczej andragogiki” - sprawozdanie z konferencji

W dniach 20 – 21 kwietnia 2010 r. odbyła się w Zakopanem I ogólnopolska konferencja naukowa z cyklu „Zakopiańskich Konferencji Gerontologicznych”. Skierowana została do osób zajmujących się problematyką starzenia i starości w różnorodnych aspektach, m.in.: edukacyjnym, socjologicznym, psychologicznym, kulturowym, demograficznym. Całość rozważań skupiona była wokół wspólnego mianownika, jakim jest uwypuklenie pojawiających się problemów badawczych wraz z przedstawieniem już istniejących wyników badań w andragogice odnoszącej się do osób w „złotym wieku”. Na konferencję przybyły osoby z różnych ośrodków akademickich w Polsce, zajmujące się refleksją w nurcie intensywnie rozwijającej się dyscypliny - gerontologii społecznej. Animatorem niniejszego działania był zespół prof. Elżbiety Dubas z Uniwersytetu Łódzkiego oraz dra Artura Fabisia z Wyższej Szkoły Administracji w Bielsku-Białej.

Akces w konferencji zgłosiło 40 osób zajmujących się wybranymi obszarami teoretycznymi oraz praktycznymi gerontologii. W celu efektywnego zagospodarowania wiedzy prelegentów plan wystąpień został przez organizatorów podzielony na części plenarne oraz panelowe. W pierwszym dniu spotkania konferencję otworzyli organizatorzy prof. Elżbieta Dubas oraz dr Artur Fabiś w towarzystwie prof. Józefa Półturzyckiego oraz Dziekana Wyższej Szkoły Administracji dra Arkadiusza Wąsińskiego. Część plenarna obfitowała w pięć wystąpień. Pierwsza prelekcja prof. Elżbiety Dubas w sposób przejrzysty, a zatem logicznie i chronologicznie uporządkowany ukazywała tematykę starości w przestrzeni badawczej polskiej andragogiki. Z kolei wykład prof. Józefa Półturzyckiego (Szkoła Wyższa Pawła Włodkowica) pozwolił słuchaczom na przeniesienie się w okres, w którym żyli i tworzyli nestorzy/seniorzy polskiej andragogiki. Wystąpienie prowadzone w sposób niezwykle obrazowy, ciekawy wzbudziło ogromne zainteresowanie wśród słuchaczy. Lekkość wyrażania opinii połączona z szeroką wiedzą prelegenta może być w tym wypadku bardzo dobrym wzorem do naśladowania dla młodych adeptów gerontologii społecznej, których nie zabrakło na zakopiańskim spotkaniu. Następny wykład prof. Jerzego Semkowa (Uniwersytet Wrocławski) przybliżył słuchaczom funkcjonowanie w późnej dorosłości w perspektywie wydłużającego się życia, naznaczonego coraz to nowymi wyzwaniami. dr Anna Zawada (Uniwersytet Śląski) omówiła nowy paradygmat gerontologii społecznej odnoszący się do aspektu estetyki i starości w okresie ponowoczesności. Wśród zebranego grona - przedstawicieli nauk humanistycznych oraz społecznych bardzo ciekawy okazał się wykład prof. Agnieszki Rossy i dr Andrzeja Szymańskiego (Uniwersytet Łódzki), którzy przedstawili założenia, metody, techniki, narzędzia badawcze wywodzące się z rozmytej logiki referencji a możliwe do sukcesywnego zastosowania w procesie poznania naukowego w andragogice i gerontologii. Wykład okazał się na tyle interesujący, iż w drugim dniu grono osób uczestniczyło w dodatkowym, nieplanowanym spotkaniu, na którym prelegenci przedstawili dalsze aspekty tejże metodologii prowadzenia badań naukowych. Łączenie dwóch odległych z pozoru światów, składających się z matematyki oraz nauk humanistycznych i społecznych, w celu wyjaśnienia zjawisk związanych ze starzeniem się i starością, w tym wypadku może przynieść wiele pozytywnie wymiernych efektów. Dalsza część konferencji z racji dużej ilości uczestników została organizacyjne podzielona na 3 mniejsze części panelowych, gdzie uczestnicy skupieni wokół wybranych zagadnień prezentowali swoją problematykę, a także prowadzili w mniejszych zespołach dyskusje. Zakres tematyczny „Egzystencjalne aspekty życia w starości” moderowany przez prof. Elżbietę Dubas skupił wystąpienia: dr Renaty Koniecznej-Woźniak (Uniwersytet Adama Mickiewicza) omawiającej znaki czasu starości, dr Joanny Wawrzyniak (Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna) ukazującą samobójstwo w starości jako sposób na uniknięcie obniżenia jakości życia, mgr Wioletty Bojar opisującej wpływ indywidualnej hierarchii wartości na gerontologiczne zaburzenia osobowości u osób starszych, dr Celiny Witkowskiej (Uniwersytet Łódzki) omawiającej poczucie sensu mijającego życia przez aktualne spojrzenie na rzeczywistość na przykładzie wyników badań własnych w Domu Pomocy Społecznej w Legnicy, mgr Anny Gutowskiej (Uniwersytet Łódzki) ukazującej przyjaźń jako element determinujący zdrowie psychiczne w okresie starości. Drugi panel dyskusyjno-sprawozdawczy zatytułowany „Aktywność seniorów w badaniach gerontologicznych” prowadził prof. Jerzy Semków a poszczególne wystąpienia dotyczyły: nowych obszarów aktywizowania seniorów – na przykładzie woj. warmińsko-mazurskiego – dr Grażyna Orzechowska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), rozwoju zainteresowań osób starszych w kontekście andragogiki czasu wolnego na przykładzie brydża sportowego – mgr Wojciech Świtalski (Uniwersytet Łódzki), specyfiki komunikowania się w wieku senioralnym oraz percepcji mowy seniorów poprzez ukazanie wyników badań własnych – mgr Anna Świątek (Uniwersytet Jagielloński), nordic walkingu jako formy rekreacji seniorów – mgr Aleksandra Litawa (Krakowska Akademia Frycza Modrzewskiego), kluby seniora będące miejscem uczestnictwa kulturalnego i animacji społeczno-kulturalnej – dr Agata Chabior (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy). Trzeci panel dyskusyjny w energiczny sposób prowadził mgr Marcin Muszyński (Uniwersytet Łódzki), w trakcie którego swoje zainteresowania zaprezentowali: prof. Ryszard Kałużny (Dolnośląska Szkoła Wyższa) omawiający zagadnienie idei kształcenia ustawicznego w odniesieniu do aktywności edukacyjnej seniorów, dr Anna Frąckowiak (Szkoła Wyższa Pawła Włodkowica) przedstawiła postulaty szóstej międzynarodowej konferencji Edukacja Dorosłych (CONFINTEA VI) w obszarze problematyki gerontologicznej, mgr Joanna Metlerska (Wyższa Szkoła Administracji) ukazała wzrost aktywności edukacyjnej seniorów mającej swe odbicie w raporcie „Kapitał Intelektualny Polski”, dr Monika Sulik (Uniwersytet Śląski) w narracyjny sposób opowiedziała o jesieni życia kobiet nauki poprzez ukazanie wyników badań własnych, mgr inż. Łukasz Tomczyk (Wyższa Szkoła Administracji) zreferował problematykę kształcenia seniorów w obszarze nowych mediów na przykładzie badań i doświadczeń wynikających z pracy w Cieszyńskim Uniwersytecie III Wieku, Karolina Byczewska (Uniwersytet Jagielloński) zaprezentowała potrzeby edukacyjne seniorów w kontekście Baltesa teorii mądrości.

Fot. 1 Otwarcie konferencji naukowej (od prawej: prof. Józef Półturzycki, dr Artur Fabiś, prof. Elżbieta Dubas, dr Arkadiusz Wąsiński)

W bogatym pod względem ilościowym i jakościowym programie, obejmującym prawie trzydzieści wystąpień każdy z uczestników mógł znaleźć wiele interesujących tematów związanych ze swoimi zainteresowaniami badawczymi czy też praktyką zawodową. Wszechstronność podejmowanych zagadnień świadczy o dynamicznym rozwoju andragogiki i gerontologii społecznej oraz o uwrażliwieniu badaczy na potrzeby najstarszej części społeczeństwa.

Pierwszy dzień zakończył się przedsięwzięciem turystyczno-integracyjnymi podjętymi przez organizatorów, które polegały na przejażdżce po okolicy lokalnymi dorożkami oraz uroczystą kolacją w regionalnej karczmie. Kolejny dzień konferencji obfitował w wystąpienia plenarne moderowane przez prof. Józefa Półturzyckiego, w trakcie których o Teorii Opanowania Trwogi opowiadał dr Artur Fabiś, aktywność seniorów w społeczeństwie obywatelskim przedstawiła dr Dorota Gierszewski (Uniwersytet Jagielloński), specyfikę miasta Krakowa w kontekście funkcjonowania seniorów w wielkiej aglomeracji ukazała dr Zofia Szarota (Uniwersytet Pedagogiczny), natomiast relację pomiędzy kulturą popularną a starością zobrazowała dr Agnieszka Majewska-Kafarowska (Uniwersytet Śląski). Kończąc drugi - ostatni dzień konferencji podsumowania dokonali moderatorzy poszczególnych sekcji tematycznych, prof. Elżbieta Dubas, prof. Jerzy Semków oraz mgr Marcin Muszyński.

Konferencja oprócz wymiaru typowo naukowego pozwoliła na integrację środowiska andragogów oraz gerontologów, m.in. poprzez podjęcie działań zmierzających do powołania Stowarzyszenia Gerontologów Społecznych, którego statutowym celem jest między innymi krzewienie wiedzy oraz prowadzenie badań, a także opiniowanie rozwiązań legislacyjnych w zakresie tematyki związanej z funkcjonowaniem seniorów we współczesnych przestrzeniach społecznych. Sama potrzeba analizy problematyki starości w środowisku andragogicznym jak podkreśla dr Artur Fabiś ma już relatywnie długą tradycję, gdyż od 2004 roku wielu badaczy i praktyków uczestniczy w cyklu Zakopiańskich Konferencji Andragogicznych, a także porusza zagadnienia gerontologiczne w trakcie innych imprez naukowych. Nie ma w tym nic dziwnego, gdyż od niedawna zauważyć można, iż liczne grono badaczy z różnych dyscyplin podejmuje wysiłek naukowy, by wnieść swój wkład w rozwój tej interdyscyplinarnej dziedziny – gerontologii. Właśnie te fakty skłoniły do refleksji nad nowym cyklem spotkań naukowych, ukierunkowanych na problematykę starzenia się i starości, skierowaną do szerokiego grona z różnorodnych środowisk naukowych oraz praktyków. Wśród wielu istotnych wniosków wysuniętych podczas spotkania wielokrotnie padało stwierdzenie, iż analizowana dziedzina gerontologii wymaga nie tylko interdyscyplinarności, lecz również multidyscyplinarności skutkującej wypracowaniem własnej ujednoliconej formuły prowadzenia badań, tworzących jednolitą logicznie całość metodologiczno-terminologiczną.

Miejsce organizacji I Zakopiańskiej Konferencji Gerontologicznej położone w pięknej okolicy Kościeliska, oddalonego zaledwie 5 km od centrum Zakopanego sprzyjało nie tylko wymianie myśli naukowej oraz podejmowaniu nowych działań w tymże zakresie, lecz również pozwoliło uczestnikom na chwile wytchnienia we wczesnowiosennym klimacie. Kolejną edycję z cyklu „Zakopiańskich Konferencji Gerontologicznych” zapowiedziano na rok 2012.

Fot. 2 Uczestnicy zakopiańskiej konferencji „Starość w przestrzeni badawczej andragogiki”

mgr Łukasz Tomczyk (Wyższa Szkoła Administracji w Bielsku-Białej)

Plan konferencji jest już dostępny -> kliknij tutaj

www.przewodnik-praga.eu

Patronat nad przedsięwzięciem objął Zakład Andragogiki i Gerontologii Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego oraz Wyższa Szkoła Administracji w Bielsku-Białej.